Hezetasuna baserriko sotoan eta soleran:
diagnostikoa eta irtenbide teknikoak
Kapilaritate-hezetasunak bizkaiko lurzoru-hezurrezko edo harrizko solera duten baserrien %73a kaltetzen du. Ez da soilik estetika-arazoa: hezetasun kronikoak haritz-habeak barrutik degradatzen ditu, xilofagoen hazkuntza errazten du, eta egitura osoaren termiko-efizientzia txikitzen du. Gida honetan jatorriaren benetako diagnostikoa nola egin eta ondare-babesarekin bateragarriak diren irtenbideak azaltzen dira.
Edukia
- 1Zergatik hezetzen da baserriko sotoa?
- 2Hezetasun motak eta nola bereiztea
- 3Diagnostiko teknikoa: termografia eta neurketak
- 4Irtenbidea 1: perimetroko drenaje hesia
- 5Irtenbidea 2: sotoaren bentilazio gurutzatua
- 6Irtenbidea 3: soleraren tratamendua
- 7BIC/KOI ondare-babesarekin bateragarritasuna
- 8Aurrekontu orientagarriak eta ROI
Zergatik hezetzen da baserriko sotoa?
Euskal Herriko baserriak lurzoru hezeetan eraiki ziren, napa beheko maila altuarekin. Solera lurrarekoa edo harri irregularrezkoa zen, drenaje-hetsi edo urketze-barrierarik gabe. Lurpeko urak harri-horme eta solera zeharkatuz gorantz egiten du kapilaritatez, sotoaren barnean kondentsatuz.
Prezipitazio batezbestekoa
1.200–1.500 mm/urte
Baserri kaltetuak
~73% solera lurrekoa
Hezetasun erlatiboa sotoan
85–98% urte osoan
Hezetasun motak eta nola bereiztea
| Mota | Jatorria | Zeinu bereizgarria |
|---|---|---|
| Kapilaritatea | Lurpeko urraren gorakada | Orbanak hormen behealdean, gatz-blooma |
| Kondentsazioa | Aire/horma tenperatura aldea | Tanta azal hotzean, orbanik gabe |
| Iragazketa | Pitzadura edo juntura txarra | Orban lokalizatua, euriarekin okertzen da |
| Hodiak | Lurretako instalazio isuria | Orban zirkularra, usaina |
| Drenaje txarra | Kanpoko ur geldituak | Euri ostean hezetasun orokorra |
Diagnostiko teknikoa: termografia eta neurketak
Horma eta soleraren termografia infragorria
Kamera termikoak hezeak diren zonak (hotzak) lehorrak direnen aurka detektatzen ditu 0,05°C-ko zehaztasunarekin. Ezer bota gabe hezetasunaren hedadura zehatz-mehatz mapeatzea ahalbidetzen du.
Hormen kontaktu-higrometroak
Harri-hormetan hezetasun erlatiboaren neurketa zuzena. Horman %18-ko hezetasun-edukiak arazo aktiboa adierazten du.
Gatz-blooma analisia (efloreszentziak)
Hormetan zuria den gatz-blooma urarekin mineral-gatzak lurruneratzea adierazten du. Konposizio kimikoa aztertuz uraren jatorria identifikatzen dugu (lurrekoa vs azalekoa).
Irtenbidea 1: perimetroko drenaje hesia
Drenaje-hesiak lur azpiko urraren gorakada eteten du hormeetara. Solurik eraginkorrena da kapilaritatea jatorria denean, baina indusketa perimetrala eskatzen du:
- 1Baserriaren inguruko 40-60 cm sakonera duen zinkoa induskatzea
- 2Bituminoso edo bentonitazko membra urketzaia parametro kanpoaldean jartzea
- 3Zinkoaren hondoko hodi drenante zulatua jartzea, kanporako maldaarekin
- 4Graba iragazgarrizko geruza (20 cm) betetzea kapilaritate-drenajerako
- 5Ondare-babesarekin bateragarri den kanpoko azken-geruza berrespena (karea, harea)
Aurrekontu orientagarria: 180-250 €/m perimetro lineala. 12×10 m-ko baserri tipiko baterako (perimetroa 44 m): 7.900 € eta 11.000 € artean. Iraunkortasun estimatua: 25-40 urte.
Irtenbidea 2: sotoaren bentilazio gurutzatua
Indusketa perimetrala ezinezkoa denean (ondare-babesa edo sarbide gabeko lurra), bentilazio gurutzatua da alternatibarik eraginkorrena. Printzipioa sinplea da: sotoaren airea berritzea hezetasun erlatiboa %70etik behera jaisteko:
Aurka dauden bentilazio erretiluak
Aurka dauden fatxadetan soto-mailan bentilazio-erretiluak jartzea. Azalera minimoa: soleraren azalaren 1/400a. 80 m²-ko soto baterako: 0,20 m² azalera osoa.
Atsedenezko mekaniko-erauzlea
Higrostatoarekin erauzlea (HR > 75% denean aktibatzen da). Kontsumoa: 15-25 W. Urteko elektrizitate-kostua: ~35 €. HR %90etik %65era jaisten du 4-6 orduetan.
Eguzki-hodi argilekoa
Hodi eguzkiarekin erauzte-integratua, eguzki-energia aprobetxatuz aire hezea kanporatzeko. Kontsumo elektrikorik gabe. Neguko egun lainotsuetan ere badu.
Polen eta karraskarien sareta
Bentilazio-irekigune guztiek 2 mm-ko altzairu herdoilgaitzezko sarea behar dute, karraskariak, intsektuak eta polena sarrarazi gabe aire-fluxua oztopatu gabe.
Irtenbidea 3: soleraren tratamendua
Hormigoizko solera hesi baporearekin
Egoitza-erabileraSotoa erabiltzen denean (trasteroa, upategia). Lurra trinkotu, geotextila + 300 mikrako polietilenozko orria jarri, eta 8 cm-ko hormigoizko solera bota. Lurrunketa %95 jaisten du.
Hondar tradizionala karea-junturekin
BIC bateragarriaOndare-babesarekin baserrientzat. Lur trinkotuaren gainean 5 cm-ko harea-geruza eta 4-6 cm-ko harri-lausoak karea hidraulikozko mortero-junturekin. Transpirazio bateragarria uzten du.
Buztina hedatuaren geruza (Leka)
EkologikoaAlternatiba ekologikoa: geotextilaren gainean 15-20 cm-ko hedatutako buztina. Kapilaritate-drenaje eta termiko-isolamendu gisa jokatzen du. Ondarearekin bateragarria. Lurrunketa %70 jaisten du.
Hezetasun orbanak habeetan edo hormetan?
Hezetasun kronikoak egur egiturala barrutik suntsitzen du. Termografia infragorria + erresistografoa: jatorri zehatza eta benetako kaltea aurkitzen ditugu ezer bota gabe. Txosten teknikoa 3 astetan.
BIC/KOI ondare-babesarekin bateragarritasuna
- Indusketa perimetrala aurre-interbentzioko argazkiekin dokumentatu behar da, eta betegarria material tradizional berberak erabiliz egin (karea, tokiko harea)
- Ezin da lurzoruaren maila-kota aldatu ez baserriaren ingurunearekin duen ikus-harremana aldatu
- Bentilazio-erretiluak forjatutako burdina edo corten altzairuzkoak izan behar dira, diseinu tradizionalekin. PVC edo anodizatutako aluminiorik ez.
- Hormigoizko solera soleran barneko eta kanpotik ikusezinak diren zonentzat bakarrik baimenduta dago, eta tekniko-memoria justifikatzailearekin joan behar da.
Aurrekontu orientagarriak eta ROI
| Esku-hartzea | Prezio-tarte | Urteko aurrezki estimatua |
|---|---|---|
| Perimetroko drenaje hesia | 7.900 – 11.000 € | 1.200 – 2.500 €/urte |
| Bentilazio gurutzatua + erauzlea | 890 – 1.800 € | 600 – 1.100 €/urte |
| Solera tratamendua (karea-lausoak) | 2.500 – 4.200 € | 400 – 800 €/urte |
| Pakete osoa (3 irtenbideak) | 12.000 – 18.000 € | 2.500 – 4.500 €/urte |
Egilea: Steel&Stone KET — Ondarezaintza talde teknikoa · Ea, Bizkaia
Baserri bat erostear zaude? Ez egin aurretiko diagnostikorik gabe
Oinarrizko Plana 450 €-tik · Plan Osoa 890 €-tik · Premium 1.450 €-tik. Ezkutuko patologiak detektatzen ditugu dron, LiDAR eta termografiarekin. Erosketa-prezioa negoziatzeko txosten teknikoa.